Zamiast zgadywać, warto zajrzeć do danych. Smartfony same zapisują takie informacje i pozwalają sprawdzić je w kilku kliknięciach. W większości urządzeń dane te są dostępne od ręki: 

• iPhone – Ustawienia → Czas przed ekranem 
• Android – Ustawienia → Cyfrowa równowaga i kontrola rodzicielska 

W zależności od modelu nazwa funkcji może się nieco różnić. Znajdziemy tam nie tylko liczbę godzin spędzonych przed ekranem, ale również ranking najczęściej używanych aplikacji, liczbę otrzymywanych powiadomień czy informacje o tym, jak często odblokowujemy telefon.

Smartfon walczy o naszą uwagę 

Liczba godzin spędzonych przed ekranem to tylko część historii. Równie ważne jest to, jak często telefon przerywa nam wykonywanie codziennych czynności. 

Wiadomość od znajomego. Promocja w sklepie internetowym. Alert z mediów społecznościowych. Przypomnienie z aplikacji. Kolejny materiał, który „warto zobaczyć”. Każde z tych powiadomień trwa zaledwie chwilę, ale skutecznie odrywa nas od tego, czym zajmowaliśmy się wcześniej. 

Nie dzieje się to przypadkowo. Nasz mózg lubi nowe bodźce i szybkie nagrody. Dlatego ekran telefonu przyciąga uwagę nawet wtedy, gdy pierwotnie nie planowaliśmy po niego sięgać. 

Nieustanne przełączanie uwagi ma swoją cenę. Eksperci NASK w publikacji „Mniej znaczy więcej. O multiscreeningu i wielozadaniowości” zwracają uwagę, że częste korzystanie z wielu aplikacji, ekranów i źródeł informacji jednocześnie zwiększa obciążenie poznawcze oraz utrudnia koncentrację. Wbrew powszechnemu przekonaniu wielozadaniowość nie zawsze oznacza większą efektywność – często prowadzi do większej liczby błędów i rozproszenia uwagi. 

W praktyce każde kolejne powiadomienie wybija nas z rytmu i sprawia, że musimy ponownie skupić się na wykonywanym zadaniu. Choć trwa to zaledwie chwilę, takie drobne przerwy potrafią kumulować się przez cały dzień, utrudniając koncentrację i podejmowanie świadomych decyzji. 

Kiedy rozproszenie staje się zagrożeniem 

Rozproszona uwaga wpływa nie tylko na naszą efektywność. W świecie pełnym komunikatów, linków i powiadomień może się wiązać również z kwestią bezpieczeństwa. Gdy działamy automatycznie, łatwiej przeoczyć sygnały ostrzegawcze i podjąć decyzję, której później będziemy żałować. 

Według Raportu rocznego 2025 z działalności CERT Polska spośród 260 783 zarejestrowanych incydentów aż 97% stanowiły oszustwa internetowe. Najczęściej występującym zagrożeniem pozostawał phishing, czyli próby wyłudzenia danych, które odpowiadały za blisko 80 tysięcy incydentów. 

Nie bez powodu cyberprzestępcy tak chętnie wykorzystują wiadomości SMS, komunikatory i powiadomienia. Im bardziej jesteśmy rozproszeni, tym mniejszą uwagę poświęcamy szczegółom. A to właśnie szczegóły często zdradzają oszustwo – nietypowy adres strony, błąd językowy czy nietypowa prośba o podanie danych. Gdy nasza uwaga jest podzielona między kilka zadań, szansa na przeoczenie takich sygnałów wyraźnie rośnie. 

Cyfrowy przegląd zamiast cyfrowego detoksu 

Dzień Bez Telefonu nie oznacza rezygnacji z technologii. Smartfon jest dziś częścią naszej codzienności. Warto jednak potraktować ten dzień jako okazję do krótkiego cyfrowego przeglądu. 

Czy naprawdę potrzebujemy wszystkich powiadomień? Które aplikacje faktycznie zasługują na naszą uwagę? I ile razy dziennie sięgamy po telefon z przyzwyczajenia, a nie z konkretnej potrzeby? 

Czasem kilka minut refleksji wystarczy, by spojrzeć na własne nawyki z nowej perspektywy. 

Małe zmiany, duży efekt 

Nie trzeba przeprowadzać całkowitego cyfrowego detoksu, aby odzyskać większą kontrolę nad swoją uwagą. Od czego zacząć? 

• Wyłączyć powiadomienia z aplikacji, jeśli nie wymagają naszej natychmiastowej reakcji. 
• Usunąć aplikacje, z których nie korzystamy. 
• Uporządkować powiadomienia wyświetlane na ekranie blokady. 
• Odkładać telefon poza zasięg wzroku podczas pracy lub nauki.
• Wyznaczyć sobie choć godzinę dziennie bez sięgania po smartfon. 

C yberprzestępcy nie wykorzystują wyłącznie luk w systemach. Często wykorzystują luki w naszej uwadze. Dlatego jednym z najskuteczniejszych sposobów ochrony jest nie tylko aktualne oprogramowanie czy silne hasła, ale także umiejętność zatrzymania się na chwilę i świadomego podejmowania decyzji. Dzień Bez Telefonu to dobra okazja, by przyjrzeć się zarówno temu, ile czasu spędzamy ze smartfonem, ale jak i temu, jak wpływa on na naszą uwagę. Bo czasem o bezpieczeństwie nie decyduje technologia, lecz kilka sekund refleksji przed podjęciem działania. 

Artykuł wyraża jedynie poglądy autorów i nie może być utożsamiany
z oficjalnym stanowiskiem Ministra Cyfryzacji